Tình yêu & Giá trị cuộc sống!
Bệnh thán thư trên xoài là bệnh nấm phổ biến và gây hại nghiêm trọng trong hầu hết vùng trồng xoài nhiệt đới. Bệnh do nấm Colletotrichum gloeosporioides gây ra, tấn công nhiều bộ phận của cây như lá, hoa, cành non và đặc biệt là trái.
Nấm tồn tại trên tàn dư cây bệnh, lá rụng hoặc trái bị nhiễm. Khi gặp điều kiện thuận lợi, bào tử nấm phát tán nhờ:
Sau khi bám lên bề mặt lá hoặc trái, nấm xâm nhập qua biểu bì và phát triển nhanh trong mô cây. Đây là một trong những bệnh nấm nguy hiểm nhất trên xoài vì có thể gây hại từ giai đoạn ra hoa đến sau thu hoạch.
Nấm gây bệnh thán thư phát triển mạnh trong môi trường có độ ẩm cao và nhiệt độ 25–30°C. Điều kiện mưa nhiều hoặc sương mù kéo dài tạo môi trường lý tưởng cho bào tử nảy mầm.
Một số đặc điểm quan trọng của bệnh:
Nếu không quản lý tốt, bệnh có thể lây lan nhanh trong toàn bộ vườn, đặc biệt ở những vườn có tán cây dày và thông thoáng kém.
Trên lá xoài, bệnh thán thư thường xuất hiện dưới dạng đốm nâu hoặc đốm đen nhỏ. Các đốm bệnh có thể lan rộng và liên kết lại thành mảng lớn.
Dấu hiệu điển hình gồm:
Ở giai đoạn đầu, vết bệnh nhỏ và khó phát hiện. Khi bệnh phát triển mạnh, diện tích lá bị tổn thương lớn làm giảm khả năng quang hợp của cây xoài.
Bệnh thán thư gây hại nghiêm trọng nhất trên hoa và trái xoài.
Trên chùm hoa:
Trên trái non và trái trưởng thành:
Đặc biệt, nhiều trái xoài bị nhiễm bệnh nhưng không biểu hiện ngay. Khi thu hoạch hoặc trong quá trình bảo quản, vết bệnh mới xuất hiện và lan nhanh, làm giảm giá trị thương phẩm.
Bệnh thán thư phát sinh mạnh khi môi trường có độ ẩm cao và thời tiết ấm. Đây là điều kiện lý tưởng để bào tử nấm nảy mầm và lây lan nhanh trong vườn xoài.
Các yếu tố thời tiết làm bệnh phát triển mạnh gồm:
Khi mưa nhiều, bào tử nấm dễ dàng phát tán từ lá hoặc trái bệnh sang cây khỏe thông qua nước bắn. Nếu không có biện pháp phòng sớm, bệnh có thể lan nhanh trên diện rộng.
Ngoài yếu tố thời tiết, nhiều vườn xoài bị bệnh thán thư nặng do quản lý canh tác chưa hợp lý.
Một số nguyên nhân phổ biến gồm:
Những điều kiện này tạo môi trường ẩm và là nơi nấm bệnh tích tụ lâu dài. Khi gặp thời tiết thuận lợi, bệnh sẽ bùng phát mạnh và khó kiểm soát.
Bệnh thán thư trên xoài gây thiệt hại trực tiếp đến năng suất vì tấn công mạnh vào giai đoạn ra hoa và nuôi trái.
Tác hại thường gặp:
Ở những vườn bị nhiễm nặng, năng suất có thể giảm đáng kể. Ngoài ra, trái xoài bị bệnh thường có vết đen trên vỏ làm giảm chất lượng và khó tiêu thụ.
Một đặc điểm nguy hiểm của bệnh thán thư là khả năng nhiễm tiềm sinh trên trái.
Nhiều trái nhìn vẫn bình thường khi còn trên cây nhưng sau khi thu hoạch:
Điều này làm giảm giá trị thương phẩm và gây thiệt hại lớn cho người trồng, đặc biệt với xoài xuất khẩu hoặc bán thị trường xa.
Biện pháp canh tác đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế bệnh thán thư phát sinh trong vườn xoài. Vườn thông thoáng sẽ làm giảm độ ẩm và hạn chế môi trường phát triển của nấm bệnh.
Một số biện pháp cần thực hiện thường xuyên:
Việc duy trì vườn xoài thông thoáng và sạch nguồn bệnh giúp giảm đáng kể nguy cơ lây lan của nấm gây bệnh.
Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp cây xoài khỏe và tăng khả năng chống chịu bệnh.
Người trồng nên:
Ngoài ra, cần đảm bảo vườn có hệ thống thoát nước tốt để hạn chế tình trạng độ ẩm cao kéo dài trong mùa mưa.
Khi phát hiện vườn xoài có dấu hiệu bệnh thán thư, cần xử lý sớm để hạn chế nguồn lây.
Các bước xử lý nên thực hiện:
Việc loại bỏ sớm nguồn bệnh giúp giảm mật độ bào tử nấm và hạn chế lây lan sang cây khỏe.
Trong điều kiện bệnh phát triển mạnh, người trồng có thể kết hợp sử dụng thuốc trừ nấm để kiểm soát bệnh.
Một số hoạt chất thường được sử dụng để phòng trừ bệnh thán thư trên xoài gồm:
Khi phun thuốc cần lưu ý:
Tuân thủ đúng liều lượng và hướng dẫn sử dụng giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.
Giai đoạn ra hoa là thời điểm xoài rất dễ nhiễm bệnh thán thư. Nếu không phòng sớm, bệnh có thể làm khô hoa và giảm tỷ lệ đậu trái.
Biện pháp phòng bệnh gồm:
Phòng bệnh tốt ở giai đoạn này giúp bảo vệ chùm hoa và tăng khả năng đậu trái.
Trong giai đoạn trái phát triển, bệnh thán thư có thể gây hại trực tiếp lên vỏ trái và làm giảm chất lượng thương phẩm.
Người trồng nên:
Việc phòng bệnh chủ động trong giai đoạn này giúp hạn chế tình trạng đốm đen và thối trái xoài trước khi thu hoạch.
Bệnh thán thư là bệnh hại phổ biến trên xoài nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu người trồng áp dụng đúng biện pháp quản lý vườn và phòng trừ nấm bệnh. Việc phát hiện sớm, vệ sinh vườn và phòng bệnh định kỳ sẽ giúp giảm thiệt hại do bệnh thán thư và duy trì năng suất ổn định cho vườn xoài.
Bệnh thường phát sinh mạnh trong mùa mưa, khi độ ẩm cao và nhiệt độ khoảng 25–30°C. Điều kiện ẩm kéo dài giúp bào tử nấm phát triển và lây lan nhanh trong vườn.
Bệnh có thể tấn công lá, hoa và trái. Trong đó hoa và trái bị hại nặng nhất, làm rụng hoa, giảm đậu trái và gây thối trái.
Triệu chứng phổ biến là các đốm nâu hoặc đen trên lá và vỏ trái. Trên trái thường xuất hiện vết đen lõm, lan rộng và có thể gây thối trái.
Có. Nấm bệnh phát tán qua nước mưa, gió, côn trùng hoặc dụng cụ làm vườn. Trong điều kiện ẩm cao, bệnh có thể lan rất nhanh trong toàn bộ vườn.
Cần cắt tỉa tạo tán, giữ vườn thông thoáng, vệ sinh tàn dư bệnh và bón phân cân đối. Đồng thời phun thuốc phòng nấm vào giai đoạn ra hoa và nuôi trái.
